Mâtürîdî'nin Mu'tezile eleştirisi (Ebü'l-Kasım el-Ka'bî el-Belhî bağlamında)

Xülasə

Tez, bir giris ve iki bölümden olusmaktadır. Giriste, Mu'tezile ve Mâtürîdîlikmezhebinin metot ve içerik yönünden benzestigi ve ayrıstıgı noktalara deginmekle birlikte, Mâtürîdî ve Kâ'bi hakkındaki bilgilerin, onların arasındaki bilimsel ve ideolojik iliskilerindegerlendirilmesi yapılmaktadır.Allah Anlayısı adlı I. Bölümde Mâtürîdî'nin Mu'tezile ve Ka'bi'yi elestirdiği Allah'ın Varlıgı ve Birligi, Zat-Sıfat iliskisi, Allah'ın Kelamı, ilahi Fiillerin ihtiyariligi, Allah'a Mekan isnadı, Allah'ın Görülmesi gibi konular degerlendirilmektedir.insan Anlayısı adlı II. Bölümde ise yine Mâtürîdî'nin Mu'tezile ve özellikle Ka'bi'yiinsanın iradesi ve fiilleri, Teklif, Rızık, Kaza ve Kader, Ecel, Büyük Günah gibikonulardaki elestirileri incelenmistir.Mâtürîdî, kendi vatandası olan Ka'bi'yi ve onun mensubu oldugu Mu'tezile mezhebinieserlerinde ön plana almasını, daha dogrusu bazı yerlerde ideolojik davranmasını ve bazıyerlerde de kavram kargasalarına girismesini göz önünde bulundurursak, Mâtürîdî'ninyasadıgı dönemde Mâveraünnehir bölgesinde de Mu'tezile mezhebinin etkili olduguanlasılmaktadır.