Yükleniyor…
Yükleniyor…
Mâtürîdîlik
Mâtürîdîlik ve Hanefîlik tarihinin kronolojik haritası — sahâbe döneminden Osmanlı'ya uzanan ilmî süreç.
Fıkhın ve kelâmın sistematikleşmeye başladığı dönem.
| Tarih | Hanefîlik / Mâtürîdîlik |
|---|---|
h. 150–199 m. 8. yy. | Ebû Yûsuf baş kadı (kādıü'l-kudât) olarak Hanefî mezhebi devlet desteği kazandı. İmam Muhammed eş-Şeybânî büyük fıkıh kitaplarını (el-Mebsût, el-Câmiü's-Sağîr) yazdı. |
h. 150–199 m. 795 | Şeybânî'nin eserleri Hanefî fıkhını sistemli hâle getirdi; Orta Asya'ya ulaştı. |
h. 150–199 m. 796 | Kelâmî tartışmalar hızlandı: Mu'tezile, Cehmiyye ve Ehl-i Sünnet pozisyonları netleşiyor. |
h. 150–199 m. 801 |
Hanefî âlimlerin bir kısmı Mu'tezile etkisine girdi; ancak Mâverâünnehir ekolü buna direndi.
h. 150–199 m. 805 | Şeybânî'nin eserleri Hanefî fıkhını sistemli hâle getirdi; Orta Asya'ya ulaştı. |
h. 150–199 m. 809 | Siyasî istikrarsızlık ilmî faaliyeti yavaşlattı; Mâverâünnehir görece özerk kaldı. |
h. 150–199 m. 813 | Mâtürîdî'nin hocaları bu dönemde Semerkant'ta ilim halkalarını sürdürüyordu. |
h. 150–199 m. 817 | Orta Asya Hanefîleri bu görüşe karşı çıktı; geleneksel akâid korundu. |
h. 150–199 m. 820 | Şâfiî-Hanefî rekabeti artık mezhep düzeyine taşındı; Mâtürîdî bu ortamda yetişiyor. |
h. 150–199 m. 825 | Mâtürîdî'nin eğitim yılları bu döneme denk geliyor; felsefe-kelâm diyaloğunu iyi biliyor. |
h. 150–199 m. 830 | Kelâm artık Grek mantığı araçlarını kullanmak zorunda hissetti; Mâtürîdî bu geçiş kuşağında yetişti. |
h. 150–199 m. 833 | Orta Asya âlimleri Mihne'den görece uzak kaldı; ancak bu süreç Ehl-i Sünnet bilincini pekiştirdi. |
h. 150–199 m. 835 | Mâtürîdî doğduğunda Mâverâünnehir kadîm bir Hanefî-Sünnî geleneğin merkeziydi. |