ahiret

Haşr ve Neşr

الحشر والنشرḥashr wa-nashrResurrection and Gathering

Ulashish

Tanım

Kıyamet gününde ölülerin bedenlerinin yeniden diriltilerek mahşer meydanında toplanması. Mâtürîdîlikte haşr, rûh ve beden birlikteliğiyle gerçekleşir; sadece rûhânî haşr görüşü reddedilir.

Bu Kavram Hakkında Görüşler

Ebû Mansûr el-Mâtürîdî

Yeniden Dirilişin Keyfiyeti Açısından Organ Nakli

Organ ve doku nakline karşı çıkanlar bir insandan başkasına nakledilen organların ahirette kimin adına şahitlik edeceği sorusunu gündeme getirmiş…

Manastırlı İsmail Hakkı

An Example of Aqâid Nâma from the Classical Ottoman Period: A Poem prepared by Tâcîzâde Sa’dî Çelebî on ‘Aqâid al-Nasafî

‫‪helâl görmenin yada hafife almanın aynı şekilde şeriati hafife almanın küfür olduğunu‬‬ ‫‪ifade eder.49 Kıyametin alametleri, Dâbbe, Ye’cüc ve…

İzmirli İsmail Hakkı

Cin ve Şeytan Hakkındaki Bazı Kur'ân Âyetlerinin Modernist Yorumunun Tahlili ve Tenkidi

olduğu ve bunların gelecekte değil, o an için var oldukları gerçeğini olanca açıklığıyla ifade etmektedir. Örneğin sûrenin beşinci âyetinde cinler…

Manastırlı İsmail Hakkı

Cin ve Şeytan Hakkındaki Bazı Kur'ân Âyetlerinin Modernist Yorumunun Tahlili ve Tenkidi

olduğu ve bunların gelecekte değil, o an için var oldukları gerçeğini olanca açıklığıyla ifade etmektedir. Örneğin sûrenin beşinci âyetinde cinler…

Ömer Nasuhi Bilmen

Cumhuriyetin 50 Yılında Kelâm İlmi Sahasındaki Çalışmalar

istifade ederek bu mevzuda dilimizde yazılmış ilmi eserlerden ilkini meydana getirmiştir. Bu tetkikimizde de gösterdiğimiz gibi 1. H. lzmirli ve…

İsmail Fenni Ertuğrul

Cumhuriyet Dönemi Dinî Yayınlarda Mucize Anlayışı (1924-1960)

Kelâm (İstanbul: Evkâf-ı İslâmiye Matbaası, 1339-1341), 1/17-18; İzmirli, Hz. Peygamber’in çocukluk yılları dâhil bütün bir yaşantısının nübüvveti…

Hâkim İshâk er-Rûmî

İslam Hukuk Metodolojisinde İlletin Müessir Olup Olmadığına Dair Bir İnceleme

Hükümden bahsedebilmek için hâkim, mahkûm fîh ve mahkûm aleyh kavramları da gündeme gelir. Hâkim hükmün kaynağını, maḥkūm fîh hükmün konusunu,…

Müstakimzâde Süleyman Sâdeddin Efendi

Bazı Osmanıl Tarihçilerinin Ayet İktibasları Üzerine Bir Değerlendirme

nın Selânik’te vefat ettiğini belirtir, kendisini de “Selâniklü” lakabı ile ifade eder. Hâfız olduğu, Kanûnî Sultan Sü- leyman’ın ölümü bahsinde…

Müstakimzâde Süleyman Sâdeddin Efendi

Bazı Osmanlı Tarihçilerinin Ayet İktibasları Üzerine Bir Değerlendirme

nın Selânik’te vefat ettiğini belirtir, kendisini de “Selâniklü” lakabı ile ifade eder. Hâfız olduğu, Kanûnî Sultan Sü- leyman’ın ölümü bahsinde…

Ebü'l-Yüsr el-Pezdevî

Ekmelüddîn Bâbertî’nin Ebû Hanife’nin “El-Vasıyye ve El-Fıkhu’l-Ekber” Risalelerine Yazdığı Şerhler

el-Fıkhu’l-ekber’in genel bir içeriğini verir ancak hangi eserin içeriğine tekabül ettiğini tespit etmek güçtür. Usul’ün şârihi Alaaddîn Abdulaziz…

Ebû Zeyd ed-Debûsî

Nüzûl-i Îsâ Meselesinin Tefsir Geleneğine Yansımaları

kopma şardarındandır. Yeryüzüne nüzUlü, dünyanın bittiğinin ve kıyametin geldiğinin delilidir. Aynca Taberi, İbn Abbas, Mücahid, Hasan Basri,…

Teftâzânî

Âlemin Aslî Maddesi Bağlamında Ortaya Çıkan Farklı Görüşlerin İtikat Açısından Sonuçları

olduğunu söylediğini, ayrıca farklı görüş sahiplerinin de Allah’tan başka kadimlerin olduğuna inandığına dikkat çektikten sonra hak ehlinin bütün…

Ebû Mansûr el-Mâtürîdî

Klasik Dönemde Kur’an’da Neshi Reddeden Bir Müfessir: Safedî’nin Nesh Teorisine Yaklaşımı

par. Çünkü Ehl-i kitabın kitaplarındaki birçok hüküm ve şeriat bizim için neshedilmiştir. Eğer onlarla Kur’an arasında bir çelişki olsaydı Ehl-i…

Çerkeşîzâde Mehmet Tevfîk Efendi

İslam Düşüncesinde Bazı Mucize Telakkileri

ve özel olarak herhangi bir filozoftan bahsetmez. Fakat onun muhatabının çoğu kere Farabi ve İbn-i Sina olduğu açıktır. Kendisi de bir Tehafüt…

Yusuf Ziya Yörükân

Mağrib İbâzî Düşüncesinde Metafizik Tasavvurlar: Ebû Tâhir el-Cîtâlî’nin Sem‘iyyât Anlayışı

İbâzî kelâm geleneği, mîzanı imanî bir hakikat olarak kabul ederek kıyamet gününde amellerin bu ölçü ile tartılacağı esası üzerinde durur. Bu…

Ebû Mansûr el-Mâtürîdî

Kur’an’da Üslup ve Anlam Bakımından Dikkat Çeken Bazı Sayılar

1948) Râzî de ayrıntılı bir tartışma olursa, kendi istekleri ile dokuz yıl ilave ettiklerinin ileri sürülebileceğinden bahseder. (Râzî, VII, 453)…

Ömer Nasuhi Bilmen

Kur’an’da Üslup ve Anlam Bakımından Dikkat Çeken Bazı Sayılar

Kurtubî, el-Câmi‘, 10: 387; Bikâî, Nazmu’d-dürer, XII, 46; Âlûsî, Rûhu’l-meânî, 15: 252; İbn Âşûr, et-Tahrîr ve’t-tenvîr, 15: 300-301; Tabâtabâî,…

Sadrüşşerîa

Fıkıh Usülü ve Kelamın Kesiştiği Nokta; Hüsün-Kubuh Zemininde İnsan Fiil, Samsûnîzâde’nin Haşiyetü’s-Suğrâ Ale’l-Mukaddimâti’l-Erbaa’sının Değerlendirme ve Tahkiki

müellif ve şârihin cevabı ona göre uygun değildir. Çünkü bir itibârînin tabiatının fertlerinden bir ferdin varlığı, hepsinin varlığını…

Manastırlı İsmail Hakkı

Kur’ân’ın Bütünlüğü Bağlamında İnsanın Yeryüzündeki Halifeliği Meselesi

ortaya koymaktır. Yapılan çalışmalarda insanın halifeliği meselesi genellikle Bakara 30. ayet üzerinden ele alınırken bu araştırmada halifelikle…

Yusuf Ziya Yörükân

Irak ve Semerkant Hanefiliğinin Nesih Anlayışı (Serhasî’nin Usûl’ü ile Alâuddîn es-Semerkandî’nin Mîzân’ı Çerçevesinde)

tartışmaya da değinen Serahsî bu konuda usûlcülerin ihtilafından bahseder. Bazı Hânefî usûlcülerin yakin bilgi ifade etmesi sebebiyle icmâ‘yı nass…

Ebû Mansûr el-Mâtürîdî

Tasavvufun Kur'an Tefsir Metodu Hakkında Bir İnceleme: Hz. İbrahim Kıssaları Örneği

geliştirir. Burada Mâtürîdî’nin aktardığına göre Mutezilî düşünce, kıssaya konu olan olayda emredilen ile gerçekleşen arasındaki ikiliği kabul…

Ebü'l-Mu'în en-Nesefî

Ehl-i Sünnet Kelâmında “Muhakkik” Kimliğininin Kodlarına Dair Problematik Bir Analiz

sirinde hem de kelâm kitabında konuyu delilleri ile dikkatli bir şe- kilde değerlendiren âlimleri ifade ederken muhakkik ifadesinden…

Ebû Mansûr el-Mâtürîdî

Ebü'l-Hasan el-Âmirî'nin (ö. 381/992) Kur'ân Yorum Metodolojisi ve Râgıb el-İsfahânî'nin (ö. V./XI. Yüzyılın İlk Çeyreği) Görüşleri Çerçevesinde Değerlendirilmesi

eserlerdeki yorum farklılıklarına ilave olarak, tefsir konusunda çaba sarf eden âlimler arasında diğer bir ihtilaf da tefsir ve te’vîl…

Ömer Nasuhi Bilmen

Kur’an’da ‘İnsan’ Kelimesi: Anlam ve İşaret Alanı

incelenebilir; ancak söz edebi varlığından böyle bir tasnifi yapabilmenin rivayet ve yorumlar açısından hayli güç olduğundan da bahsetmek gerekir.…

Molla Fenârî

Mahiyeti, İmkân ve Sınırlılıkları Açısından Bilimsel Tefsir

etmiş olabilir denebilir. Bk. ve krş. Ahmet Nedim Serinsu, Kur’an ve Bağlam (İstanbul: Şule Yayınları, 2008), 70-96, 122-131, 137-164; Mehmet…

Tahâvî

İtikad Açısından Mütevâtir Olmayan Haberin Bilgi Değeri

(r.a.) gelen haberlerle Münker ve Nekir’in suâlinin kabir azabı ve nimetinin hak olduğunun sabit olduğunu ifade etmiştir. Bu konuda “Kabir ya…

İmam Birgivî

Dâvud-i Karsî (1169/1756): Kelâmî Görüşleri ve Kaynakları

türidî olan Birgivî’den bahseden bütün kaynaklar, onun Osmanlılar dönemin- de yetişmiş seçkin bir âlim olması yanında dinî ve ahlâkî şahsiyeti…

Kâtib Çelebi

Semerkandlı Hanefi-Mâturidî Âlim Mahmud B. Zeyd El-Lâmişî ve İlmi Konumu

ğı gerçeği ortaya bir kere daha çıkmaktadır. Bu konuya Lâmişî’nin akâid eserinde Ebû’l-Mûin en-Nesefî ve onun “Tabsıratü’l-Edille” isimli eserine…

Ebû Mansûr el-Mâtürîdî

Tefsirde Bir Müşkil Olarak Allah’ın Zafer Vaadine Rağmen Peygamberlerin Öldürülmesi

Âyetlerde, öldürülen peygamberlerin kimlikleriyle ilgili bir bilgi yer almamaktadır. Ancak Ebû Mansûr el-Mâturîdî (ö. 333/944), Bakara sûresinin…

İzmirli İsmail Hakkı

Son Devrin Din Âlimi Bekir Topaloğlu: Hayatı, Hatırâtı ve Kelâm İlmine Katkısı

yaratılmışların (mümkinâtın) hallerinden İslâm kanunu üzere bahseden bir ilimdir”. (Seyyid Şerif Cürcani, et-Tarifât, Mısır 1283, s. 237) Kelâm…

İmam Birgivî

Ehl-i Sünnet’e Göre Ölüm Sonrasında Yeniden Diriliş

muti bir halde olacaklarını ve o günün dehşetinden korku ve zillet içinde olacakla- rını ifade eder. Ve o gün sadece bir sesin duyulacağını, bu…

İmam Birgivî

Ebû Mansûr el-Mâtürîdî’in Vahiy-İlham Anlayışı ve Hızır Kıssasının Tefsirine Yansımaları

bahsi geçen ihtilafın tefsire yansımalarını gerekse Maturidî‟nin zihnî telakkilerini görmek açısından özel bir öneme sahiptir. Bu çalışmada önce,…

Teftâzânî

Osmanlı’da Eş’arîlik-Mâturîdîlik İhtilafı Edebiyatı

Eş‘arîlerin eserleri olarak ise Nâsıruddîn el-Beyzâvî’nin Tavâli‘u’l-Envâr’ına, ‘Adududdîn el-Îcî’nin el-Mevâkıf’ına ve buna es-Seyyid eş-Şerîf…

Ebû Mansûr el-Mâtürîdî

Kelâm İlminde Bilgi Anlayışının Oluşmasında Mâtürîdî’nin Rolü

Mâturîdî, Ġstanbul: Litera Yayıncılık, 2016, s. 397). Bu son değerlendirmeyi de Ģartlı Ģekilde kabul etme zarureti vardır. Zira Mâtürîdî, Ebû Ġsa…

Ebü'l-Mu'în en-Nesefî

Mâturîdîlik ve Teolojk Farklılıklaşmaları: Misâk Örneklemi

birlikte, Eşari görüşleri zaman zaman Ehl-i Sünnet olarak sunup benimseyen ve Mâturîdi’yi muhalif sunan Pezdevi olmuştur. Lâmişî, Ömer Nesefi,…

Bekir Topaloğlu

Mâtürîdi’nin Tefsir-Te’vîl Ayrımı ve Bunun Te’vilât’taki Pratik Değeri Üzerine Bir İnceleme

tirilmesi gerektiği konusunda icmâ bulunduğunu ifade ederek, muhtemel yorumu benimse- memektedir.41 Bir diğer örnek olarak, “ُ‫( ”اِ ْقتَرَ بَتُِ…

Yusuf Ziya Yörükân

Mâtüridî’nin Kelâm Sisteminde Âhiret İnancı

Sözlükte kalkmak, ayak üzerinde durmak, dikilrnek gibi anlamlara gelen ke- lime, terim olarak dünya hayatının biti§ini ve ahiret için yeniden…

Manastırlı İsmail Hakkı

Mâtürîdî’ye Göre Kur’ân-ı Kerîm’de Yeminler

mi? ifade ettiği ile ilgili tartışmalara da değinir ve konuya ilişkin görüşlerini belirtir. Bir örnek vermek gerekirse Mâtürîdî Kıyamet sûresinin…

Manastırlı İsmail Hakkı

Din-Şerit Ayırımı Meselesinin Mâturîdî ve Taberî’deki Yansımaları/Karşılaştırılması

rnediği, Hz. Peygamber'e verilen son şerlatin zamana din-şeriat ayırımı noktasında görüşlerini dile getirdik- ve durwna göre değişiklik…

Ebû Mansûr el-Mâtürîdî · Ozcan, Turkiye Gunlugu 105 (2011) s.163-164

Maturidide ruhun ebediligi

Maturidiye gore ruh ezeli degildir; ancak 'bir seyin yok olmak uzere yaratilmasi hikmet disidir' ilkesi geregince 'canlilik kaynagi' olarak…

Ebû Mansûr el-Mâtürîdî · 637-359

Ebû Mansûr el-Mâtürîdî'a Göre Haşr ve Neşr

İbrahim Coşkun, Ateizm ve İslam(Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2014), 128-137. 7 “İşte böyle! Onlardan öncekilere hiçbir peygamber gelmemişti…

Ebû Mansûr el-Mâtürîdî · 275-298

Ebû Mansûr el-Mâtürîdî'a Göre Haşr ve Neşr

İbn Kemal’in de bu dönem içinde yaşadığı hatırlanmalıdır ve fetvaları bu gözle incelenmelidir. 1790’ lardan itibaren mali yapıda hazine-i âmirenin…

Muhammed Murtazâ ez-Zebîdî · 113-137

Muhammed Murtazâ ez-Zebîdî'a Göre Haşr ve Neşr

İltaş, Fıkıh Usûlünde Mütekellimîn Yönteminin Delâlet Anlayışı, 250. Ebyârî, et-Takîk ve’l-beyân fi şerhi’l-Burhân fi u ûli’l-fıh, thk. Alî b.…

Muhammed b. el-Yemân es-Semerkandî · 113-137

Muhammed b. el-Yemân es-Semerkandî'a Göre Haşr ve Neşr

İltaş, Fıkıh Usûlünde Mütekellimîn Yönteminin Delâlet Anlayışı, 250. Ebyârî, et-Takîk ve’l-beyân fi şerhi’l-Burhân fi u ûli’l-fıh, thk. Alî b.…

Ubeydullah b. Muhammed es-Semerkandî · 113-137

Ubeydullah b. Muhammed es-Semerkandî'a Göre Haşr ve Neşr

İltaş, Fıkıh Usûlünde Mütekellimîn Yönteminin Delâlet Anlayışı, 250. Ebyârî, et-Takîk ve’l-beyân fi şerhi’l-Burhân fi u ûli’l-fıh, thk. Alî b.…

Ebû Mansûr el-Mâtürîdî · 113-137

Ebû Mansûr el-Mâtürîdî'a Göre Haşr ve Neşr

Te’vilin tanımı ve mahiyetinin aktarılmasından sonra te’vil ile tefsir arasındaki farka değinmekte de yarar vardır. Ebû Ubeyde Mamer b.…

Mahmûd b. Süleyman Kefevî · 9-33

Mahmûd b. Süleyman Kefevî'a Göre Haşr ve Neşr

Mahmûd Abdurrahman Abdülmünim, M‘ucemü’l-musdalahât ve’l-elfâfızı’l-fıkhıyye (Kahire: Dâru’l-fazîle, 1999), 1/374. Zemahşerî, Esâsü’l-belâga,…

Mahmûd b. Ahmed el-Hasîrî · 9-33

Mahmûd b. Ahmed el-Hasîrî'a Göre Haşr ve Neşr

Ebu’l-Kâsım Mahmûd ez-Zemahşerî, Esâsü’l-belâga (Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1419/1998), “bırtîl” 1/58. Mahmûd Abdurrahman Abdülmünim,…

Muhammed b. Fadl el-Belhî er-Revvâs · 9-33

Muhammed b. Fadl el-Belhî er-Revvâs'a Göre Haşr ve Neşr

Mahmûd Abdurrahman Abdülmünim, M‘ucemü’l-musdalahât ve’l-elfâfızı’l-fıkhıyye (Kahire: Dâru’l-fazîle, 1999), 1/374. Zemahşerî, Esâsü’l-belâga,…

Muhammed Murtazâ ez-Zebîdî · 9-33

Muhammed Murtazâ ez-Zebîdî'a Göre Haşr ve Neşr

Mahmûd Abdurrahman Abdülmünim, M‘ucemü’l-musdalahât ve’l-elfâfızı’l-fıkhıyye (Kahire: Dâru’l-fazîle, 1999), 1/374. Zemahşerî, Esâsü’l-belâga,…

Manbalar

Toprak, Süleyman. "Haşir". Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 16/416-417. İstanbul: TDV Yayınları, 1997.

TDV İslâm Ansiklopedisi →